Sprezzatura

De draaglijke lichtheid van het bestaan

Wie 's zomers in Rome zijn blik door een espressobar laat dwalen, kan wel eens verrast zijn. Je zou bijna kunnen denken dat je je op de set van een nieuwe tv-serie bevindt. Broeken met messcherpe vouwen, elegante pochetten, goed zittende pakken. Maar het merkwaardigste daaraan: het ziet er allemaal volledig ongekunsteld uit en past in de omgeving.
 
Probeert u echter datzelfde effect in uw stamkroeg te bereiken, dan zal men u met een medelijdende blik aankijken. En nog veel erger: men zal denken dat u verkleed gaat. Waar ligt dat aan? In eerste instantie komt het doordat het ongekunstelde, moeiteloze bij u ontbreekt.
 
Sprezzatura, met dit begrip beschrijven de Italianen het vermogen om het te laten lijken alsof nog zulke grote offers en inspanningen geen enkele moeite kosten. Vooruitstrevende edellieden, zoals Baldassare Castiglione, noemden sprezzatura in de 15e eeuw al een van de basisvaardigheden van de gecultiveerde hoveling.
 
 
Wie naar een balletdanseres kijkt, vlak nadat ze een grote sterfscène heeft gedanst, zal zich wellicht afvragen waarom ze hijgt en zwaar ademt, terwijl ze gewoon op de vloer ligt. Zweefde ze niet net nog glimlachend en volledig moeiteloos over de bühne? Ja, inderdaad. En daarbij heeft ze juist een paar duizend calorieën verbrand en zich volledig gegeven. In het ideale geval zonder dat ook maar één toeschouwer het idee heeft gekregen dat dansen inspannend is.
 
Wat dat met herenmode te maken heeft? Heel veel. Want het is juist die nonchalance die de ware elegante man onderscheidt van de stijlloze modepop. Natuurlijk mag u uren voor de spiegel staan. En mag u om de paar dagen een paar honderd euro uitgeven aan uw kapper. Of een maandsalaris uitgeven aan een overhemd. Maar: men mag het niet aan u zien. Deze kunstige nonchalance is wat ten grondslag ligt aan de wereldroem van de Italiaanse mode. Maar, zij hebben niet het monopolie op deze speciale nonchalance. Beau Brummel, een Engelse edelman en grondlegger van het klassieke understatement, startte een trend: hij strikte zijn stropdas op een nonchalante, bijna slordige manier, waarbij het zelfs leek of hij hem maar toevallig zo had gestrikt. Zo toevallig, dat hij vaak uren nodig had om hem zo te krijgen.
 
Natuurlijk zijn zulke uitwassen niet per se het navolgen waard. Maar de onderliggende gedachte is overtuigend. Uw garderobe kan nog zo verzorgd zijn, maar werkelijk indruk maakt hij pas als u hem draagt alsof het niets voorstelt. Het signaal dat u daarmee wilt afgeven is zoiets als: 'Help, ik heb niets anders om aan te trekken dan plunje die mij perfect staat!' en wordt bereikt door een elegante nonchalance.
 
Uw pochet hoeft geen messcherpe rand te hebben. Hij kan ook luchtig en iets bollend in de borstzak zijn gestoken. Hij moet alleen qua kleur optimaal bij uw stropdas passen. In deze context geldt ook de oude basisregel dat pochet en stropdas weliswaar op elkaar moeten worden afgestemd, maar niet hetzelfde dessin dienen te hebben. Vermijd alles wat er geforceerd stijlvol uitziet.