De blazer

Elegantie tussen uniformjasje en colbert Er stond een koude wind toen de Britse koningin Victoria in 1837 het fregat HMS Blazer inspecteerde. Natuurlijk wilde men ondanks de kou goed voor de dag komen. Daarom liet de kapitein een uniformjasje maken dat wat minder formeel was dan gebruikelijk. Daarmee creëerde hij zonder het te weten een klassieker. Want het nieuwe jasje viel in de smaak en andere schepen namen het design over. Een leuk verhaal, ook al is er geen bewijs dat e.e.a. echt zo is gegaan. Wat in ieder geval vaststaat, is dat het karakteristieke jasje - destijds nog in zwart in plaats van het tegenwoordig gebruikelijke donkerblauw - voor het eerst werd gezien op 'Her Majesty's' schepen. De voorloper ervan was het 'reefer jacket', een kort jasje met twee rijen knopen dat aan boord werd gedragen als bijvoorbeeld bij slecht weer de zeilen moesten worden gereefd.

Vermoedelijk waren het marineofficieren die voor het eerst op het idee kwamen om het markante jasje ook buiten het werk te dragen, maar dan met een comfortabele snit en zonder onderscheidingstekens. De eerst eenvoudige, hoornen knopen werden daarbij vervangen door gouden knopen. Het paradoxale is dat het juist deze verandering is waardoor de blazer er toch weer bijna uitziet als onderdeel van een uniform. Herenmodezaken hebben intussen niet alleen een grote keuze aan blazers in alle denkbare tinten donkerblauw, maar ook aan allerlei knopen. De betere navy-blazers worden namelijk standaard alleen met interimknopen geproduceerd, die de drager dan kan vervangen door zijn eigen knopen. Met name oude militaire knopen gaan op veilingen soms voor torenhoge prijzen van de hand. En menig oude aristocraat draagt trots zijn familiewapen als knoop.

Er zijn weliswaar ook knopen in andere kleuren dan goud, maar deze zijn nooit echt een succes geworden. Oké, soms zie je een variant in zilver of blauw email.

Maar bij de blazer geldt nog een andere traditie. De clubjasjes van Engelse roeiverenigingen hadden één rij knopen en werden tijdens het sporten gedragen. Vaak waren de revers afgewerkt in een andere kleur. Soms waren deze zelfs gestreept. Er zijn zelfs mensen die van mening zijn dat het woord 'blazer' afgeleid is van het feit dat de vuurrode jasjes van de Lady Margaret Boat Club van het St. John-college in Cambridge je bijna pijn aan de ogen deden ('blaze' betekent zoiets als 'vuur' of 'vlam').

Maar ook hier hebben de donkerblauwe varianten het gewonnen, ook al zien we juist bij verenigingen nog wel eens andere kleuren. De enige uitzondering is de beroemde en beruchte flesgroene blazer van het traditionele merk Brooks Brothers uit New York. Het kledingstuk heeft voor de kenner weliswaar een hoge herkenningswaarde, maar je moet er wel even aan wennen.

Vaak draagt men in een dergelijk geval ook nog het embleem van zijn club of vereniging op de borst, soms ook dat van een school of hogeschool. Maar wees voorzichtig: het is absoluut not done om de blazer te sieren met het embleem van een college waar je niet zelf hebt gestudeerd. Datzelfde geldt voor het wapen van vooraanstaande clubs. En net doen alsof heeft geen zin. Op een cruciaal moment duikt er altijd iemand op die zich 'u helaas niet kan herinneren' en u ontmaskert als een bedrieger.

De vraag hoe een blazer gedragen moet worden, is alleen te beantwoorden met een tegenvraag: hoe niet? Het is een tussenvariant tussen pak en vrijetijdsoutfit en oogt daarbij nog iets formeler dan een sportief colbertje. Traditioneel wordt de variant met twee rijen knopen gecombineerd met een broek van grijs flanel of wit katoen, maar alleen als u in de buurt bent van de kust (let op: geen rode broek, tenzij u de wereld rondvaart!). Traditioneel past daar een wit of blauw gestreept overhemd bij, bij voorkeur met een subtiele clubdas of een stropdassjaal. Een poloshirt kan ook prima.

Maar ook op een spijkerbroek staat een blazer uitstekend en hij kan zelfs probleemloos over een T-shirt worden gedragen. Intussen hebben veel winkels zelfs zware wollen navy-blazers in hun assortiment. Ze ogen niet meer formeel, maar eerder als een warme marinejas.